Irgandi Köprüsü

irgandi-koprusu-04

Bursa Tarih ve Kültür Yolu‘nun en önemli geçiş noktalarından birisi Gökdere üzerindeki en önemli yapı Irgandı Köprüsü’dür . Dünya üzerinde dört arastalı köprüden biri olan Irgandı Köprüsü, Osmangazi ve Yıldırım ilçelerini birbirine bağlar ve sıra gerdanlıklar gibi dizilen köprülerden en nitelikli ve en önemlisidir.

Çeşitli kaynaklarda Irgandı Köprüsü’nün 1442 yılında Pir Ali oğlu Tüccar Muslihiddin tarafından mimar Abdullah oğlu Timurtaş’a yaptırıldığı ifade edilmektedir. Tarihi kaynaklara göre üzerinde, 31 dükkan ve bir mescitten oluşan tonozlu kagir bir yapı ile köprünün ana taşıyıcı tonozunun her iki yanında birer adet depo (ahır) bulunan köprü, 1855 depreminde büyük hasar görmüş ve üzerindeki kagir yapı yerine irili ufaklı ahşap dükkanlar inşa edilmiştir.

irgandi-koprusu-10
irgandi-koprusu-08

1922 yılında kenti terk eden Yunanlıların bombalaması sonucu köprü yeniden tahrip olmuştur. 1949 yılında köprü betonarme olarak ve orijinal haline göre 60 cm. daha yüksekte yeniden yapılmıştır. 1988 yılından 2004 yılına kadar süren çeşitli bireysel ve kurumsal çabalar sonucunda, 2004 yılında 19. yüzyıldaki durumuna uygun olarak restore edilen köprü günümüzde çeşitli el sanatı atölyelerini ve dükkanları içermektedir. 17. yüzyılda Bursa’ya gelen Evliya Çelebi, bu köprünün mimarisi ile ilgili öyküler anlatmaktadır.

irgandi-koprusu-03
irgandi-koprusu-05

Günümüzde Irgandı Köprüsü‘nün üzerinde çeşitli el sanatı atölyeleri ve dükkanları bulunuyor. Irgandı Köprüsü‘nü önemli kılan bir diğer özelliği de dünya üzerinde dört arastalı köprüden biri olması. Diğer üçü ise; Bulgaristan’ın Lofça kentinde bulunan Osma Köprüsü, İtalya’nın Floransa kentinde bulunan Ponte Vecchio Köprüsü ve Venedik kentinde bulunan Railto Köprüsü.

Köprü kâr amacından uzak bir sanat köprüsü olması sebebiyle üzerinde hat, ebru, tezhib, minyatür, sedefkârlık, ahşap oymacılığı, nakkaşlık, geleneksel Türk el sanatları, Bursa bıçağı ve metal işleme sanatı, Bursa-İznik yöresi çiniciliği, Bursa dağ yöresi kültürü, Bursa’ya özgü damak tadıyla sunulan mantı, sepet ve köfüncülük, Bursa üzerine oldukça değerli araştırmaların yer aldığı Bursa kitaplarının satış ve teşhirinin yapılacağı mekânlar bulunmaktadır.

irgandi-koprusu-09

Bursa yöresinin simgesel değerlerini gezip görülecek ve hatta nasıl ortaya çıktığını birebir görerek öğrenme fırsatı yakalanabilecek bir ortamdır bir mekandır.
Tarihi köprüde sanat atölyeleri, Mantı evi ve resim atölyesi (sergi salonu) bulunup sanatseverlere hizmet vermektedir.
Köprünün Irgandı adını alışı ile olarak köprü başındaki bir tabelada,  şu Evliya Meseli yazmaktadır: Irgamak; oynamak, kımıldamak demektir

irgandi-koprusu-01
irgandi-koprusu-07

Orhan Gazi Bursa’yı fethettiği sırada Tanrı uğrunda savaşan yiğitlerden biri bu köprü yerinde “çıkayım mı, geleyim mi” diye bir ses işitir. Gazi hemen kılıç çekip “Çık bakalım, ne yapabilirsin” diyerek sesin geldiği bir yere kılıç vurunca vurduğu yerden gürleyip büyük bir hazine meydana çıkarak yer ırgalanıp sallanır, sarsılır. Gazi, hayrette kalarak şaşırır. İki yanına bakarak ne görse iyi? Derenin içi sikkeli altınlarla dolu.

irgandi-koprusu-06

Hazineyi bulan, hemen koşarak Orhan Gazi‘ye olanları anlatır. O da: “Ne hayır ettin! Allah sana kısmet etmiş. Git Bursa’da hayra sarf et.” diye emreder. Savaşçı bütün hazineyi evine taşıyarak onda birini devlet hazinesine verdikten sonra kalanı ile büyük bir köprü yaptırır. İşte Irgandı Köprüsü denmesinin sebebi budur.